Rijen spaarvarkens ‘buit’van duik in historie



SNS Historisch Centrum

 Contact       Disclamer     Facebook      Youtube

SNS Historisch Centrum Contact disclamer
Over ons About us Bankgebouw Geschiedenis vergaderruimte Virtuele Rondleiding

De Kamper spaarbank werd in 1820 opgericht en is daarmee één van de oudsten (zie kader). Harder spreekt met bewondering over Frans Walkate, bestuurslid en later directeur van de nutsspaarbank. „Hij was een visionair op gebied van geschiedenis en bancaire zaken”, aldus Harder. Samen met de Rotterdammer G.M. Delprat richtte Walkate in 1907 de Nederlandse Spaarbankbond op, de voorloper van de huidige SNS. „Er was daarvoor een netwerk van spaarbankjes met allemaal hun eigen, zelfstandig bestuur. Er was geen onderlinge band. Een hachelijke zaak, want stel dat mensen door één of ander gerucht allemaal hun geld komen opeisen, dan was er onvoldoende in kas en kon de bank failliet gaan”, legt Harder de motivatie voor de samenwerking uit. Verder speelde opkomende concurrentie van andere banken mee.


In 1914 had Kampen zo’n situatie bij de kop. „Ze konden toen een paar ton uit Zwolle halen, zodat ze konden voldoen aan de vraag naar geld. Daarmee waren de gemoederen gesust”, weet Harder. Verder ontwierp Walkate standaardformulieren voor de spaarbanken en stond hij aan de wieg van het school- en jeugdsparen.


Het historisch archief van de SNS Bank werd zo’n tien jaar geleden ondergebracht in de depots van het Frans Walkate Archief, zelfs deels een (voormalig) bankgebouw. Het archief bleek een ruwe diamant, waar de nodige sortering en selectie in nodig was. Zoals Harder dat - eveneens met hulp van Stadsarchief Amsterdam - ook moest doen voor alle dozen die hij tegenkwam op zolders en in kelders.

De brochures, herdenkingsboeken en soms handgeschreven jaarboeken zijn nu geïnventariseerd en op de juiste wijze opgeslagen. Per regio zijn de bankarchieven naar Rijks-, stads- of streekarchieven gegaan. Daar kunnen (lokale) historici de documenten gebruiken voor hun werk, zoals in Groningen al is gebeurd met als resultaat een vuistdik boek.

Wat er in het openbare bankarchief te vinden is, is na te gaan via de site van het Walkate Archief, www.walkatearchief.nl


Ter gelegenheid van de feestelijke opening van de eerste SNS Winkel in Haarlem op 15 juli vindt in de hal van het hoofdkantoor in Utrecht een expositie plaats van reclame-affiches van de spaarbanken. De tentoongestelde affiches komen uit de rijke collectie van het SNS Historisch Archief in Kampen. De gepresenteerde onderwerpen overspannen een periode van ruim vijftig jaar.

Voor het ontwerpen van de affiches schakelden de spaarbanken vaak de beste grafische ontwerpers en illustratoren in die op dat moment voorhanden waren. De affiches geven daarom niet alleen een beeld van de ontwikkelingen binnen de spaarbanken, maar ook van de publiciteitsvormgeving van Nederland, die van internationaal niveau is.

Sommige affiches zijn zo geslaagd of herkenbaar dat ze ook jaren later nog tot de verbeelding spreken of een schok van herkenning veroorzaken.



BANKBALIE IN KROEG

De eerste spaarbanken zijn in 1817 opgericht in Haarlem en Workum. Deze banken worden gerund door notabelen, die hun ‘balie’ wekelijks in de kroeg of bij hen thuis openen.

De meeste spaarbanken komen er op initiatief van de Maatschappij tot Nut van ‘t Algemeen.

Deze nutsdepartementen willen de armoede bestrijden onder andere door mensen aan te zetten tot sparen en zuinigheid. De naam nutsspaarbank komt hier vandaan.

Door haar nutsachtergrond onderscheidt de bank zich van oudsher als ‘opvoeder’. De spaaracties voor de jeugd zijn hier ook symbool van. In 1875 wordt in Rotterdam het schoolsparen ingevoerd. Kinderen kunnen dan geld in een geldkist doen en leren zo sparen. De hoop is dat het gedrag van de kinderen ook de ouders beïnvloed.

In de begintijd gaat het letterlijk om spaarbanken. Zij nemen het geld in bewaring. Er worden geen leningen verstrekt of rente gegeven. Dit verandert later.

De maatschappelijke veranderingen in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw hebben ook hun invloed op de banken. De klant ‘opvoeden’ is niet meer het doel. Het sparen voor slechtere tijden verandert in het sparen voor luxe-artikelen als een televisie of koelkast.

De spaarbanken verenigen zich in 1907 in de Nederlandse Spaarbankbond. In 1990 wordt dit de Samenwerkende Nederlandse Spaarbanken, inmiddels opgegaan in SNS Reaal.

Rijen spaarvarkens ‘buit’van duik in historie

Woensdag 7 oktober 2009 de Stentor ©2009 Wegener Nieuwsmedia



De geschiedenis van een bank vertelt ook veel over de samenleving. Via een nieuwe site kan in de SNS archieven worden gekeken.


et stofkapje voor de mond en mijnwerkerslamp op het hoofd heeft hij op zolders en in kelders van menig SNS-bank gelopen. „Het was wel heel spannend”, noemt Herman Harder zijn speur- en verzameltocht naar historisch bedrijfsarchief van de SNS Bank. De directeur van het Frans Walkate Archief heeft een deel van de spullen terug gebracht naar waar de wieg van de bank ooit stond: Kampen.


Ze staan stilzwijgend schouder aan schouder, rijen spaarpotten in de vorm van varkens. De ‘buit’ van Harders laatste bezoek aan een bankkelder. Verder staat in het depot aan de Burgwal stapels affiches, maar ook wijnglazen, asbakken en planken met reclamefilms, waaronder één uit de Walt Disney studio’s. „De bancaire geschiedenis is ook een sociaal-economische geschiedenis. Op grond van jaarverslagen kun je achterhalen hoeveel de bank uitleende en met wat voor doel. Daaruit kun je de ontwikkeling van een bepaald gebied achterhalen, of er een piek of dal in de armoe zat. Ook de ontwikkeling op gebied van reclame, commercie en typografie zie je terug”, stelt Harder.





De wieg van de SNS Bank staat in Kampen. Frans Walkate was mede-oprichter van de verre voorloper. De bankarchieven zijn nu geordend en te vinden op een nieuwe site.

Het gaan alleen om bedrijfshistorie. Klantgegevens zijn niet openbaar. Ook tekeningen van verbouwingen zijn niet in te zien, omdat kwaadwillenden zo zouden kunnen achterhalen waar de kluis staat.

„De bank was vroeger meer verweven met het leven van de mensen. Er kwam bijvoorbeeld iemand de huur innen op maandag, voordat het geld op was.”